بحث و گفتگو
مرثیه ای بی سیاووش
کاهنده
درک ِ رمنده
کوتاه در مجال پکی به سیگاری
پلکی جهنده
رعشه ای بر استخوانی
لب ورچیده
خشک
شیاری سیاه
بر پیشانی ِ بی گناهی تا فلق
نه این است مرگ؟
جریانی تَک
بَر محتوم ِ بی بازدَم
این بی رنگ
این کرانه
این کرانه ی بسته
تا کِی
می فریبَدَم
تا
چه می رقصاندم
به سرگردانی ِ خویش؟
در آینده نزدیک بخش هایی از کتاب کوچه مورد بررسی اجتماعی قرار خواهد گرفت.
امروز خبر رسید که به کوشش چند هم وطن متعهد کتاب جمعه که در سالهای نخست انقلاب به سردبیری احمد شاملو انتشار می یافت و زیر گیوتین تفتیش عقاید رفت دوباره بصورت اینترنتی انتشار می یابد. ضمن مباهات از چنین حرکتی که روشنی بخش و تبلور دهنده ی مبارزه برای احقاق حقوق از دست رفته ی ملی است نکاتی به نظر رسیده است که باید به آنها پاسخ گفت:
فرض کنیم مقاله ای از گونتر گرآس درام نویس در مجموعه ای به چاپ رسیده است این مقاله در مسیر اندیشه های آزادی خواهانه ی چپ تحریر شده است ولی بیست سال بعد معلوم می شود گونتر گرآس برای حزب نازی رژه می رفته است. گذشته از نظر شخصی در باب حکومت های کارگری آیا صحیح است که اندیشه گذشته ی یک بوقلمون هفت خط سیاسی را به عنوان حرف تازه به چاپ برسانیم ؟ در صورت مثبت بودن پاسخ می توانیم خلخالی را هم دوباره سلطنت طلب بدانیم! مرادم روش زندگی برخی از مقاله نویسان کتاب جمعه است که بعد از این سالها به اندیشه های ایدئولوژیک گذشته خود بها نداده ، بودائی و برهمایی شدند و به آرمان سیاسی ِ خود پشت پا زدند.
پنجره ی نظرات باز است
یکی از بعد از ظهرهای گرم تابستان بود، من در اتاق خودم بودم و شاملو آنجا میان کتابها سر خم کرده بود همان حال از داخل کجاوک کودکی ام نیز شاعر را در همان حال دیدم. شب و روز مطالعه می کرد. خستگی ناپذیر بود. در آن تابستان هیچ چیز بیش از نوای عود و آوای عبدالوهاب شهیدی آدم را بهاری نمی کرد. من سوزن را گذاشتم روی صفحه گرامافون با صدای پائین بطوری که ذهن شاعر را در هم نریزم. شاملو بعد از چند دقیقه در پاشنه در ظاهر شد! بر افروخته و ملتمس بود. این جمله را گفت و رفت به کارش ادامه دهد:
"ممکنه صداشو زیاد کنی مام گوش کنیم! "
شاملو در ناشناخته های دل و رگ و ریشه اش به موسیقی سنتی علاقه داشت اما شرایط معمولا ایجاب می کرد به نوع دیگر از موسیقی گوش بسپارد و می توان خودخواهی و گنده گوزی برخی نوازندگان و خوانندگان موسیقی سنتی که تصور می کنند هنگام نواختن چارپاره فلان ِ غول وطن فروش را خم می کنند مزید بر علت این سرسختی شاعر در دفاع از موسیقی کلاسیک غربی دانست.
همین سرسختی در مقابل خوانندگان و نخواندگان ِ شاهنامه فردوسی تکرار شد. آنجاهم عده ای کیان پرست ِ اغراق آمیز رگ گردن بر درفش ِ وهم می کشیدند تا از تازی ها انتقام گرفته باشند و این کار ِ شاملو را سخت تر می کرد. شاملو تفکر مدرنی داشت که معمولا با پرگار دیالکتیکی مارکس جهان را دایره می زد. واین گونه زمینی و نه قدیس وار به ستیز ظلمات جهل قلم برداشته بود
اگر شاملو بیشتر زنده می ماند شعر او مسیر ِ یک آنارشیست ِ اکولوژیک را در می نوردید اما نا همانجا که تاخت همواره به آرمان سوسیالیزم دموکرات پایبند ماند.
احمد شاملو یک سوسیالیست بود و در مراسم اش باید بیرق سرخ چرخاند.
بهروز جان پرچم سیاه ما کجاست تا کسالت مان را از نظامهای جهان برملا کنیم؟
چند روز پیش از برنده شدن سیاوش شاملو در مزایده ی اموال شاعر معاصر احمد شاملو و انتقال آن به تهران برای تشکیل موزه موی دماغی به نام عسگرپاشا که گاه و بیگاه وقتی بوی برنامه ریزی و به نظم در آمدن چیزی اطراف نام شاعر به مشام میرسد، چوب لای چرخ میشود و با وجود اینکه دادگاه ، سرپرستی ادبی ِ این حشره ی بی ادبی را منتفی دانسته است مثل انگور لهیده ی عسگری می دود وسط ترشی ِهفته بیجار- در مصاحبه ای اعلام نمودند استاد مددی از سردیس احمد شاملو چند قالب دیگر زده است!
گاف عسگری در آن است که قبل از پی بردن ِ آقای سیاوش شاملو به تقلبی بودن سردیس احمد شاملو این موضوع را به اطلاع عمومی رسانده اند تا باصطلاح گربه را دم حجله نفله کنند ای کاش ایشان قبل از پی بردن خریدار مزایده و پرداخت چهل میلیون تومان به خانم سرکیسیان اعلام می فرمودند که لودویک وان بتهون هم چند کپی از آثارش را به شکل دیسک فشرده ی آقاسی و داوود مقامی همچون استاد مددی سازنده ی سردیس کپی برابر اصل زده است و بدین شکل آقای سیاوش شاملو از اموال بنجل و تقلبی که به قیمت گزاف و رنجه شدن از هیاهوی شعردوستان ِ لامرووت! قسمت اش شده بود انگشت به دهان نمی ماند. و این گونه در بستر از رنج سرطان نمی نالید.
از تغییر سردیس برنزی شاملو که هنگام تحویل به سردیس برنجی تبدیل شده است فعلا بگذریم این را نوشتم که عسگری همه را چون حضرتش روستازاده ای نشناسد که آلیاژها را از هم تشخیص نمی دهند!
و اما!
گفتیم که خواننده ی شعر عظیم ترین معضل و عمیق ترین دست انداز در شعر است! حسی است که می گوید : بگاز! بگاز! در عین حال خودش بزرگترین سرعت گیر و والاترین ترمز دستی ِجهان است. خواننده ی شعر با نوازنده ی شعر فرقی ندارد چون هر دو سازی می زنند که ضربانش در گوش سراینده مرگ آور است. صدای چندش آور و پلشت ِ این نوازنده و تحریرهای شکمی اش به این مفهوم است که اصلا با معنای شعر سالهای خورشیدی فاصله دارد. نه ! سالهای خورشیدی خیلی بیش از خواننده ی ناممکن به شعر نزدیک است. همه ی شاعران خوب که اخلاقی بد دارند از خواننده های بد که اخلاقی وارسته دارند متنفر بوده اند.
آه ای پرنده ی کاغذین!
ای عقاب بازیچه ی کودکان!
با بالهایی از واژه گان
بی جفت
بی نشان. (لورکا)
---------------------------------
چو بر این خلق می تنم
مَثَل ِ آب و روغنم
به درونه چه متصل
ز برونه ز هم جدا (مولانا)
--------------------------------
آه
این جماعت
حقیقت ِ خوف انگیز را
تنها
در افسانه ها می جویند
یا آن که
حقیقت را
افسانه یی بیش نمی دانند. (شاملو)
-------------------------------------
بخش های دیگری از "خواننده ی ناممکن" در این پنجره منعکس خواهد شد.
غزلی در نتوانستن
بحثی در نتوانستن
(غزلی در نتوانستن) بیش از آن که بعنوان غزلی عاشقانه خوانده شود ، خواننده مایل است آن را بعنوان آیینهی تمامنمای ناتوانیهای اجتماعی خود بشناسد. دست کم من امیدوارم چنین شود. غزل فوق گویای این مطلب است که اصولا کار هنری در جوار حکومتها و سیستمهای بُنجُل آب در هاون کوفتن است ورنه چطور شاعری چون شاملو با اینهمه استعداد بجای تولید بیدلهره مجبور شده است به غم نان بیندیشد. چرا غم نان ترمز آفرینش هنری است؟ اینجا واقعا باید گقت اقتصاد مال خر است!! حالا هم بقول مولانا گَری و کچلی و قارچ ِ این بازار همه را به خارش انداخته است. بهر حال شعر ِ ( غزلی در نتوانستن ) سرایش ِ احمد شاملو از چهار بخش تشکیل شده که بطور مشخص تکرار شوندهی مصیبت و ومخبر ِ این آفت و این ملخ ِ نهال ذوق آدمیست:
بخش نخست مشکل یک شاعر در برابر اجتماع است:
از دست های گرم تو
کودکان توأمان ِ آغوش خویش
سخنها می توان گفت غم نان اگر بگذارد.
بخش دوم همین بختک است که بر جان نوازنده ی موسیقی افتاده است:
نغمه در نغمه درافکنده ای مسیح مادر، ای خورشید!
از مهربانی ِ بی دریغ جانات با چنگ تمامی ناپذیر ِ تو
سرودها میتوانم کرد
غم نان اگر بگذارد.
بخش سوم همین گَری ِمحض است که به تن و جان نقاش نشسته است:
رنگها در رنگها دویده،
از رنگین کمان ِ بهاری تو که سراپرده در این باغ خزان رسیده برافراشته است
نقشها می توانم زد
غم نان اگر بگذارد.
در بخش چهارم این شعر باغ خزان زده ی اقتصاد خارشی ِ جهانی به تن قصه سرا زده است:
چشمه ساری در دل و آبشاری در کف.
آفتابی در نگاه و فرشتهیی در پیراهن،
از انسانی که تویی قصهها می توانم کرد
غم نان اگر بگذارد.
و روشن است که غم نان نه تنها سرودن برای معشوق را میسر نمی کند حتا گاهی اخلاق معشوقوار را بدخیم میکند اما حرف من چیز دیگری است. به نظر من این شعر بخشی کم دارد. بخشی که به ناتوانی کار تئاتر در برخورد با غم نان اشاره دارد مثل :
از خرآم رآم ِ تو
بَر سکوب ِ این گردبادها
که بنیان و ایده می روبد،
نقشها به دیده خواهم کشید
غم نان اگر بگذارد
اما هنرمند تئاتر از این شعر غایب است و این از نظر من عمدی است زیرا شاملو همیشه تئاتر را تیارت تلفظ میکرد و همین امروز که کتاب کوچه را ورق زدم به تعریف واژهی تیارت رسیدم جائی که می گفت:
تیارتر/ تیارت
تصحیفی است از تئاتر تلفظ فرانسوی ی ِکلمهی یونانی ِ تئاترون. این لحن به جنبهی تصنعی و ریشخندآمیز و مسخره بودن ِ مفهوم اشاره دارد.
امروز می بینم شاملو واقعا حق داشت برای تئاتر ارزشی قائل نبود.
سرقت صدای احمد شاملو توسط باندهای صدا و سیمای جمهوری
یا
دزدی با چراغ
واقعیت اش اینکه چندان هم تعجبی نداشت دار و دسته ای که زمانی طولانی سایه صدا و سیمای احمد شاملو را با قمه می زدند اکنون که این آثار را بی سرپرست و خود را سرپرست ابدی اندیشه و فرهنگ ملی جا زده اند از تولیداتی که کافرانه و شایسته ی آتش می خواندند بهره بگیرند و حالا که قاشق استعداد ابره ای به ته دیگ خورده به بی صدایی و بی سیمایی خویش رونقی موقت بخشند. وقتی مدعیان جاهل سرپرستی آثار شاملو بار ها ادعا کنند این تولیدات فرهنگی متعلق به مردم است خب صدا و سیمای جمهوری هم بخاطر این که خودش را قیم ملت می داند به خودش اجازه می دهد گردن را از آغل خارج کند و در بی اعتبار کردن شاعر با تلویزیون های احمقانه ی خارج از کشور مسابقه بدهد. شخصیت مشکوکی به نام بی کمال تبریزی که حرفه اش ارتکاب به هنر هفتم است گویا در این سرقت در روز روشن دست داشته است و بخش هایی از صدای احمد شاملو را در کوچه تنگ یافته و در فیلم گشادش قرار داده است!
پخش صدای احمد شاملو از صدا و سیمای جمهوری اسلامی و هر رسانه دیگر حتا از نوع آمریکایی لمپنی آن نوع وقیحانه ای از دزدی با چراغ است و این رسانه های باسمه ای که هنرشان رو به قبله کردن فرهنگ و هنر و ریشه کن کردن نهال خرد در جامعه است باید در این مورد از سوی هواداران واقعی حقوق هنرمندان مورد اعتراض قرار گیرند.
اما سرپرستان واقعی این شاعر هنوز در قید حیات هستند و شاملو خوشبختانه هنوز مولانا نشده است!
مصاحبه ی زیر در تاریخ 20 مهر ماه 1378 در روزنامه آفتاب یزد به تبع رسید. از آنجا که حاوی حقیقت های کوچک معوج بود به رنگ قرمز توضیحاتی بر آن یادداشت شد. این توضیحات صرفا بعنوان کمکحافظه قلمی شد که خدای ناکرده صاحب این مصاحبه ی غیر مستقیم که عادت دارندخشک و تر را بهم ببافند و کبریت بکشند احتمالا مدت مدیدی در کمحافظه گی اکتسابی به سر نبرند!
آيدا شاملو: بايد براي حفظ اموال شاملو در خانه اش بكوشيم
خانه موزه شاملو همين جاست و تمام يادگارهايش در اينجا محفوظ است ولي در اين مقطع كه اموال شاملو مانند صفحات موسيقي، ميز كار، ماشين تحرير و كامپيوتر به مزايده گذاشته شده است، وظيفه داريم براي حفظ آنها در خانه اي كه در آن زيسته بكوشيم. آيدا شاملو با بيان اين مطلب افزود: حضور شاملو در اين فضا و در كنار يادگارهايش محسوس است، بنابر اين بهتر است اينها در مكاني كه خود شاعر در آن به خلق بسياري از آثارش پرداخته ، باشند. من فقط صداي خودم را مي شنوم اما دوستداران شاملو هيچ واكنشي در مقابل اين كردار زشت نشان نمي دهند.وي ضمن ناپسند شمردن مزايده اموال اين شاعر و اديب معاصر، خاطر نشان كرد: اين گونه برخوردها پسنديده نيست و اصولاً ما بايد به ميراث فرهنگي و ادبي خود حساس باشيم و ارج بگذاريم. من به عنوان يكي از سرپرستان و همسر شاملو با همراهي عدهاي دوستدار و دلسوز ايشان، سالهاست با نهايت علاقه، دقت و مسئوليت در حفظ، نگهداري و تكميل كردن اين يادگارها و آثار همچون مجلات و كتاب ها كوشيده ايم. در واقع اين آثار با زحمت زيادي حفظ شده و در طول چهل سال آنها را جمع آوري، منظم و فهرست كرده ام ولي هم اكنون نمي دانم چه سرنوشتي در انتظار آنهاست. همسر شاملو در ادامه به جوانب گوناگون اين جريان اشاره و تصريح كرد: بحث اموال را از آثار بايد جدا كرد. در واقع آثار فرهنگي، ادبي، هنري و فكري متعلق به مردم است. بنابراين خريد و فروش آنها امري ناپسند و سودجويانه است و ما حق نداريم به تعيين تكليف اين گونه موارد بپردازيم. آيدا شاملو، اشاره كرد: شاملو نوشته كه تمام دارايي من، آثار و كتاب هايم است كه درآمد حاصل از آنها صرف تشكيل نهادي شود كه براي كارهاي فرهنگي فعاليت كند. من و آقاي پاشايي كه از سال 55، هنگامي كه مي خواستيم از ايران برويم، از طرف شاملو سرپرستي آثارش را به عهده دارد؛ در مواردي كه مربوط به سرپرستي مي شد مانع فرزندان شاملو نشديم اما آنها كتاب هايي را كه نبايد چاپ مي كردند، چاپ كردند كه اين توهين مستقيم به ما و خوانندگان و دوستداران ادب است. با اين حال ما نخواستيم حرمت فرزندان شاملو خدشه دار شود ولي آنها از صداقت و حسن نيت من و ايشان سوء استفاده كردند و كار را به اينجا كشاندند و هيچ نوع ياري و اقدامي نيز براي تشكيل آن نهاد و يا موزه نكردند.همسر شاملو گفت: هشت سال است كه با عدهاي دلسوز و دوستدار شاملو، تمام وقت خود را صرف تكميل اين امور كرده و در اين خصوص هزينه زيادي صرف كرده ايم. با اين همه، اين خانه اي كه شاملو در آن زيسته و نفس كشيده، موزه او و تداعي كننده فضايي مي باشد كه در آن زندگي مي كرده، مي نوشته و با دوستان و جوانان همدم بوده است.
پائین اومدیم دوغ بود!
آيدا شاملو: بايد براي حفظ اموال شاملو در خانهاش بكوشيم ( بسیار خب میکوشیم! بفرمایید چگونه باید بکوشیم تا این فقره اموال که هنوز معلوم نیست ادبیاست سمساریاست در خانهای که مال شاملوست اما گاهی مال شاملو نیست حفظ شود؟ آیا بعد از این هشت سال سالهای دیگری هم میتوان یک موضوع حقوقی را رمانتیک و یوسف و زلیخایی وانمود. آیا مایلید مردم شعر دوست برای حفظ امپراتوری خاکارهای، مدعیان تخیلی تاج و تخت غزل را احتمالا از دروازه فردیس حلقآویز کنند تا دل شما خنک شود یا این که تصور میفرمایید قوانین حقوقی دیگری از آستین به درآورند تا موضوع سخیف ارث و میراث را برانداخته و مساوات آقای اسپارتاکوس و کارل مارکس کفاش را به نفع تودهایهای مالاندوز بچرخانند؟ و چه خوش گفت جرج اورول در باب این روشنفکران انبارکُن که: همه با هم مساوی هستند اما گویا برخی مساویتر از بقیه به سر میبرند!!!)
خانه موزه شاملو همين جاست ( این عنوان "خانه موزه" را برای نخستین بار می شنویم . هیچ دلیلی وجود ندارد دوستداران شاعر برای ورود به موزه دوازدهتا تاکسی و اتوبوس دودزا عوض کنند و از گارد نگهبانی شهرک فردیس عبور کنند و به همه عیدی بدهند و پشت در بسته بمانند و با دماغ سوخته برگردند شهرستان!) و تمام يادگارهايش در اينجا محفوظ است ( اگر این یادگارها محفوظ است چرا از مردم کمک طلبیده شده است؟ شاید زیادی هم محفوظ نیست چون بعد از فوت شاعر هر هفته یک شعر جدید از شاعر و یک دستنویس محفوظه در سایت عسگری آفتابی می شود و کتاب کوچه هم که زیادی محفوظ مانده بطوری که یواش یواش انشالله از حفاظت به تملک تبدیل شده است) ولي در اين مقطع كه اموال شاملو مانند صفحات موسيقي، ميز كار، ماشين تحرير و كامپيوتر به مزايده گذاشته شده است، وظيفه داريم براي حفظ آنها در خانه اي كه در آن زيسته بكوشيم. آيدا شاملو با بيان اين مطلب افزود: حضور شاملو در اين فضا و در كنار يادگارهايش محسوس است، بنابر اين بهتر است اينها در مكاني كه خود شاعر در آن به خلق بسياري از آثارش پرداخته ، باشند. ( صرف نظر از این رمانتیکبازیها و این فتیشیزم قدسیت در اکناف دو سه تا صفحه موسیقی خط خورده واقعا ممکن است موزهی مولای بلخ را زیر دماغ کرآخاتون در ترکیه راه بیندازند حتا گاهی مشتی از استخوانهای پلاستیکی را به نام نامی شمس تبریزی میتوان به موزه اضافه نمود تا داستان فرهنگی چربتر شود یا از اسکلت عسگری بعنوان سرپرست آملی حضرتش استفاده بهینه نمود! ضمنا عزیزم جمله را این طور اصلاح بفرمایید که خدای نکرده افت ادبی پیدا نکند: بهتر است اینها در مکانی باشند که.....) من فقط صداي خودم را مي شنوم اما دوستداران شاملو هيچ واكنشي در مقابل اين كردار زشت نشان نمي دهند. ( کدام کردار زشت؟ این که شما هنوز درک نکردهاید که احمد شاملو فوت نموده و قانونا شما مکلف به شراکت با بازماندهگان شاعر هستید آیا این داستان برای شما زشت است یا این که جنابعالی هنوز که هنوز است این تصور را در خوانندهی خرافی و فناتیک و وامق عذرایی رشد میدهید که روح سرگردان شاملو آن بالا دارد قدم می زند و شما صدای پایش را آن پائین می شنوید روحی که میاید پائین صبحانه می خورد دوش میگیرد و پشت کامپیوتر مینشیند مثل روح پدر هاملت از شما میخواهد از مدعیان شپشوی این تاج و تخت انتقام بگیرد و برای این کار خشک و تر را بهم وصل کنید تا سینه زن هفت خط جمع کنید؟ در حالی که دارید می شکنیدهمین تک و توک نردبامی که هست و میتوانست باشد و طبیعی است اگر اکنون پژواک صدای خود را بشنوید) وي ضمن ناپسند شمردن مزايده اموال اين شاعر و اديب معاصر، خاطر نشان كرد: اين گونه برخوردها پسنديده نيست و اصولاً ما بايد به ميراث فرهنگي و ادبي خود حساس باشيم و ارج بگذاريم ( بخش عمدهای از ارج هم حتما ایشان و گربهی بیفتکخور استاد و عسکری ي قلچماق و باغبان فردیس هستند که زندگی آرامی دارند و روح لطیف و حریریشان با این قوانین حق و حقوقی و یقه گیرانه منافات بهم می زند!) . من به عنوان يكي از سرپرستان و همسر شاملو با همراهي عدهاي دوستدار و دلسوز ايشان، سالهاست با نهايت علاقه، دقت و مسئوليت در حفظ، نگهداري و تكميل كردن اين يادگارها و آثار همچون مجلات و كتاب ها كوشيده ايم. در واقع اين آثار با زحمت زيادي حفظ شده و در طول چهل سال آنها را جمع آوري، منظم و فهرست كرده ام ولي هم اكنون نمي دانم چه سرنوشتي در انتظار آنهاست(سرنوشتش همان می توانست باشد که برای گلشیری و نیما و سروانتس و سمک عیار و حسین کرد شبستری و دیگران اتفاق افتاد با این تفاوت که برخی خدا را بنده نیستند و به کینه تا دم مرگ از مالکیت در و تخته دست بر نمی دارند. عزیزم شما می باید به عنوان سرپرست فرهنگی خودتان پیش دستی می کردید و بجای سکونت قلدرانه برای موزهای واقعی حرکت مثبتی بجز تولید دشمنان تخیلی انجام میدادید. بد هم نبود اگر مردم شما را مثل من مدتی اجاره نشین میدیدند تا نگهبان چند صفحه گرامافون خط خورده). همسر شاملو در ادامه به جوانب گوناگون اين جريان اشاره و تصريح كرد: بحث اموال را از آثار بايد جدا كرد. در واقع آثار فرهنگي، ادبي، هنري و فكري متعلق به مردم است. ( در هیچ کشوری آثار فرهنگی ادبی هنری و فکری متعلق به مردم نیست حتا در کمونیستیترین و استالینیستیترین کشورهای ابرقوئی و قاراشمیش. تنها یکی از نوشتههای گمنامترین نویسنده خارجی را روی سایت ببرید تا هزاران اخطاریه حقوقی دریافت کنید. این در حالیست که کلیه آثار شاملو را بدون مشورت با بازماندگان شاعر روی سایتها به حراج گذاشتهاید و مقام حقوقی شاعر را به تاراج عام دادهاید. شهر اینقدرها هرت نیست!عجیب است که با اینهمه نو اندیشی به راحتی قانون و حق کپی رایت و حقوق نویسنده را انکار میکنید و عزیزم ، اسخر گاب کُش را تحریک می کنید فکر کند صاحاب بخشی از هوای تازه شده صرفا به دلیل نیاز مبرم شما به ساطورش!) بنابراين خريد و فروش آنها امري ناپسند و سودجويانه است و ما حق نداريم به تعيين تكليف اين گونه موارد بپردازيم.(شما حتما مایل نیستید تکلیف این قضایا روشن شود البته حد اقل در زمان حیات شاعر خریداش امری دلپذیر بوده است! و تنها فروش آن و نه تنها فروش آن بلکه تقسیم عادلانهی آن چنگی به دل شما نمی زند. این موضوع چه ربطی به استمداد فرهنگی دارد؟ کجای این کار فرهنگی است و اصولا فرهنگ را با چه کآفی می نویسند) آيدا شاملو، اشاره كرد: شاملو نوشته كه تمام دارايي من، آثار و كتاب هايم است كه درآمد حاصل از آنها صرف تشكيل نهادي شود كه براي كارهاي فرهنگي فعاليت كند. من و آقاي پاشايي كه از سال 55، هنگامي كه مي خواستيم از ايران برويم، از طرف شاملو سرپرستي آثارش را به عهده دارد (ادامه وکالت بدون موکل؟)؛ در مواردي كه مربوط به سرپرستي مي شد مانع فرزندان شاملو نشديم ( یعنی چه- مانع فرزندان شاملو نشدید! – شما تا جایی که من صرفا به یاددارم باعث فرار و گریز خانواده شاملو شدید و کاری کردید که اجتماع فناتیک کلیه فرزندان شاملو را ضد شعر و ادب تصور کند. باور نمیکنم سرپرستی صوری شما در ممانعت از چاپ آثار من بینقش بوده است. شما هنوز شاملوئیستهای کماندیش را تحریک میکنید چون دن کیشوت به جان آسیاب بادی بیفتند چون تصور میکنند مالک آثار شاعرند و این تصور غلط را شما به آنها می دهید) اما آنها كتابهايي را كه نبايد چاپ مي كردند، را چاپ كردند كه اين توهين مستقيم به ما و خوانندگان و دوستداران ادب است. ( مراد شما از آنها کیست؟ سیاوش و سیروس و سامان و ساقی شاملو مجموعهی آنها را تشکیل میدهند آیا همهی آنها کتابهای ممنوعه را به چاپ رساندند در حالیکه ساقی شاملو اصلا فارسی نمی داند و نمیداند پدرش شاعر بزرگی است و چه خوب که نمی داند چون عدم ملاقات پدرش در چند کیلومتری محل زندگیاش در لندن قابل درک نیست مگر اینکه کسانی شاعر را اکسیر فراموشی خوراند باشند!؟ تا آنجا که می دانم شما بدون مشورت با سایر وراث دستور فرمودید دفتر نظارتی گشوده شود و این دفتر نظارت بود که کتاب آهنگهای فراموش شده را به چاپ رساند . درواقع این شما بودید که کتابهایی را که نباید به چاپ میرسید را به چاپ رساندید. جنابعالی بودید که به دکتر سالمی کمک مالی کردید کتاب ده سال با شاملو را به چاپ برساند و عجیب است که حالا فرزندان شاملو را با چرخش آکروباتیک یانچیکای سیاسی میخواهید از راه به در کنید و در این جامعهی هرکی هرکی که همه ماشالله غول و گوریل ادبیات و فرهنگ اند دشمنان ادب این سرزمین معرفی کنید. البته من شخصا این جامعهی ادبی را که از قصههای شما الگو برمیدارد به پشیزی نخواهم گرفت و نه حتا شاملویی را که شمااساطیری اش کرده اید تا پشت آن در پیله های فریب بنشینید!) با اين حال ما نخواستيم حرمت فرزندان شاملو خدشه دار شود ( تو عزیز من به حرمت خویش بپرداز که این معامله تا صبحدم نخواهد ماند. اتفاقا من مشعوفم که خدشهداری در نهایت امر دستمزد ذهن مخدوش است و می بینی که به عکس شاملو معتقدم قضاوتی در کار است و این قضاوت هم اکنون در زمان جاری است. کافی ست پنجره را بگشایی تا قضاوت مثل تندبادی بوزد یا چون پازوکای کلامی! ) ولي آنها از صداقت و حسن نيت من و ايشان سوء استفاده كردند و كار را به اينجا كشاندند و هيچ نوع ياري و اقدامي نيز براي تشكيل آن نهاد و يا موزه نكردند.( اتفاقا من تا بحال اقدام زیادی برای تشکیل موزه انجام دادهام زخمهای کهنه ام را لیسیدهام تا بلکه روزی آثار این شاعر هم سرنوشت درخورش را پیدا کند در غیر اینصورت آثار من هم دچار چنین سرنوشتی خواهد شد و این ترمزی است برای کار مداوم. سرنوشت آثار شاملو مرا به نوشتن و عاقبت نوشتن مردد کرد و این برای من اتفاق شومی بود. بسیار شوم) همسر شاملو گفت: هشت سال است كه با عدهاي دلسوز و دوستدار شاملو، تمام وقت خود را صرف تكميل اين امور كرده و در اين خصوص هزينه زيادي صرف كرده ايم. با اين همه، اين خانه اي كه شاملو در آن زيسته و نفس كشيده، موزه او و تداعي كننده فضايي مي باشد كه در آن زندگي مي كرده، مي نوشته و با دوستان و جوانان همدم بوده است. ( بحثی نیست ، وسوسه این است. دوستان و جوانان هم شعبده ی دیگری است. یا دوستان جوان نیستند یا جوانان از آن شعبده های خر رنگکن است که سیاستبازان هم زیاد بکار میبرند تا بیشتر رای جمع کنند. اما و اما همهچیزی روشن است و حساب شده و پرده در لحظه ی معهود فرو خواهد افتاد. تراژدی پیش از آنکه اتفاق بیفتد بارها نوشته و بارها خوانده شده است. چه کنم؟ هنوز به حال همه ی کسانی که پشت استعداد همسرانشان مخفی میشوند افسوس میخورم و به استعداد بلند شاملو بعنوان شاعری بلند آوازه مفتخرم)
این مطلب را روی سایت یدالله خان رویایی یافتم. در حال حاضر فقط آن را منعکس می کنم و در فرصت دیگر نظر من در باره ی این مقاله خواهد آمد. برخی نظرات پیش پا افتاده ی خواننده گان فناتیک را خودتان در سایت یدالله خان بخوانید :
عباس عزیز ،
تو کی هستی؟ تو چرا عباس هستی؟ دیری ست علامت سؤال شده ای ، رازشده ای، اعتراض شده ای، همه مي پرسند که اين"عباس عزيز" کيست .
نظرنویس های من، بیشترشان، نمی دانند که این عباس، در ابتدای تاسیس این وبلاگ، معروفی بود، و کم کم " همسایه " ای برای حرف های من شد. و یا اصلا سایه ای برای حرف : سنگی که می شنود، و صبوری می کند . این عباس حالا دیگر برای خودش حضرتی شده است . حضرت ؟
راستی تو چه عباسی هستی؟
یادم افتاد که زمانی با شاملو، برای شرکت در کنگرۀ نظامی، به رم رفته بودیم . بهار ۱۳۵۴ بود. بعد ازاتمام کار کنگره، به پیشنهاد او هفته ای به گشت و گذار ماندیم. روزها و شب های ما به پرسه در کوچه های رم و بارهای ونیز، در کافه ها ویا در هتل، به مستی و بی خبری می گذشت ، با ویسکی، و آذوقه ای از تریاک و هروئین که با خود برده بودیم، و یک "ذخیرۀ احتیاطی" از شیرۀ ناب . ویا مخدرات دیگر، گاهی هم از نوع علیایش: با دلبرکانی نه چندان غمگین .
در بازگشت به تهران ، چند روزبعد مصاحبه مفصلی از احمد دیدم با علیرضا میبدی در روزنامۀ "رستاخیز" ، حکایت از سفری پرملال، پراز تحمل و تلخی :
"...روزها در کوچه های رم، فریاد می زدم : آیدا ی من کجاست ... و هرروز در مه صبحگاهی لوئیجی با گاری اش از گورستان پشتِ رودخانه می آمد، از جلوی ما می گذشت و بهم صبح بخیر می گفتیم ...
آن روز که لوئیجی با گاری خالی به گورستان می رفت (ویا بر می گشت؟)، از جلوی ما گذشت، چیزی بهم نگفتیم... من تمام روز را سراسیمه در کوچه ها دویدم و فریاد زدم: آیدا ی من کجاست؟ و می گریستم ..." (به نقل از حافظه)
فرداش که به هم رسیدیم پرسیدم : احمد، ما که هرروز باهم بودیم، حالا آیدا جای خود، ولی این لوئیجی که نوشتی هرروز باگاری خالی به گورستان می رفت کی بود؟ که هیچوقت من ندیدم !
گفت : آره ، لابد لوئیجی پیراندلو بوده !
تا وقت دیگر قربانت
سخنی با مال ِخود کنندگان!
اکنون بیش از هفت سال است که هشتاد هزار فیش از کتاب کوچه به تحریر احمد شاملو در منزل فردیس خاک میخورد. چرا این مجموعه تا کنون به ناشر سپرده نشده است و چرا شخصا از چاپ آن جلوگیری شخصی بعمل آمده است؟ آیا خوانندهای که مشتاقانه منتظر تکمیل کردن مجلدات کتاب کوچه است باید این مجموعه را ناقص ببیند و آن را غیر قابل استفاده قلمداد کند؟ چرا انتشار کتاب کوچه را متوقف کردهاید و چرا زیر چتر دفاع از شاعر معاصر شما مدعیان ِ ذهنی ِ سرپرستی بجای عملی کردن مسئولیتهای فرهنگی خود تقسیم دیگ و بادیه را بیرق عثمان کردهاید و چرا از سازمان یونسکو همان سازمانی که جانیان جنگ دوم را بعنوان اعضاء افتخاری پذیرفت استمداد طلبیدهاید! کمی وقاحت بدنیست.
شما بیش از هر دولتی جلوی تاسیس بنیاد شاملو سنگ انداختید. شما هرگز با تاسیس بنیاد شاملو موافق نبودهاید چون حضور بنیاد شاملو بطور خودکار به مفهوم کم رنگ شدن تصمیمات شخصی شما و افت کیفیت حضرتتان است!
اینک که دادگاه و قوه قضائیه سرپرستی کذائیتان را از نظر قانونی هم مردود شناخته است جا دارد از خر شیطان باتفاق جناب عسگرپاشا پائین بیایید و خرابیهای گذشته را پیش از رو به قبله شدن و سفر روح از تن ترمیم فرمائید. خداوند و خواننده گان کتاب کوچه از شما ممنون خواهند بود اگر این چوب سالیانه را از لای چرخ این دائرتالمعارف فلکلوریک بردارید و فیشهای کتاب کوچه را برای انتشار به ناشر بدهید. آیا گوش شنوائی آن سوی مانیتور هست که این پیام کوتاه را به (مالخود کنندگان) آثار دیگران بدهد؟
حرف ما را که بگوش نمیگیرند. پشت کانون ننویسندگان پنهان شده از راه دور توطئه میکنند و جالب آنکه ما را حقوق بگیر همان دستگاهی معرفی میکنند که ماهانه را به حسابشان واریز میکند! عجب دنیای چرندی که سگ صاحبش را نمیشناسد و ملت لاروس اش را!
نازی جان زمانی، که از خطه شمالی چارق رها کرد صرفا فاشیست بود بعد ها همقطارها (کامرآت ها) معتقد شدند همین چند سال اخیر که خونش را عوض کرد نازی شد. سابقا تصور می کرد برای روشنفکر بودن باید ریش پروفسوری نهاد بر بخش زیرین اندام و با بحث های کسالتبار ِ انقلاب پرولتاریا و ریفیق استالین مغزشویی کرد. اما اوضاع ِ کمونیزم ، کشمشی از آب در آمد و بدبختانه شاملوئیزم به وزارت و صدارت تبدیل نشد و اکثر این قماشان به وزارتخانه های دیگری چون ژاپن و حوزه خراسان روی آوردند و بنا بر وزش باد ، نیروانآئی و ناسوتی و لاهوتی حال دادند! دیگر فصل فصل گفتگو در باب خیانت های امپریالیزم نبود و فحش به جودائیزم مد روز بود و پول ساز!
من از نازی جان (در هر شلوار و دامنی!) انتقادی ندارم و تصور می کنم به اندازه کافی شعله های نامرئی تاریخ ریش پولوفوسوری حضرتشان را یا رانهای زردانبوی خنجرشان را چونان چون کله پاچه ای کرم انداخته کز داده باشد ولی حتما از احمد شاملو تعجب می کنم که چگونه بر اثر ترس از بایکوت ِ تعمیمی که فعلا بیخ خر ما را چسبیده با این حشرات ِ ابن الوقت دمخور بود. به خود می گویم نکند او نیز تنها در دوره خاصی نازی ستیزی را بیرق عثمان کرده بود و ته دلش مایل بود همین عوام فریبان در البسه ی خرد بر آثار ِ والایش سرپرستی و نظارت داشته باشند بجای این که در وزارت ارشاد از آثارش جلوگیری کنند؟ !
شاید اگر ما هم این هیولاها را تکذیب نمی کردیم این حشرات اجازه می دادند آثارمان را بدون وزوز در گوش ِ حاج آقا به چا پ برسانیم.
ادامه دارد.
طبق توافقنامه ای عجولانه و از سر عاقبتنشناسی که سال 1380 در دفتر وثوقاحمدی بين آيدا سرکیسیان ، سيروس شاملو و سياوش شاملو(به وکالت از سوی سامان و ساقی) امضا شد، به توافق رسيدیم آثار و يادگارهای احمد شاملو به عنوان موزه در منزل شاملو قرار گيرد و آیدا سرکیسیان تا زنده است در خانهی صرفا دو میلیارد تومانی ِ شهرک خانه سکونت کند و باقی ورثه همچنان در کاهدانی تا مقام اجتماعی شاعرملی حفظ شود!
سرکیس ِشان اما هفت سال بر اساس سالی سیزده ماه و آن توافقنامهی تِرِ ِکمانچای در همان نشانی موزه ای زندگی فرمود و فرموده و خواهدشان فرمود اما درب آن موزه ی ملی فرو بسته بود و فروبسته باد و فروبستهتر و به هر دروازه هفت ِ قفل آهنجوش گران ..ای آرزو .....و همواره بر روی جماعت ِ شعر دوست و حتا ورثه قانونی بسته ماند و به هیچ زنگ تلفنی هم بَر گوشهی شهلای محبتی شاعرانه و غزلوار سرمهنینداخت ! از آن گذشته روند بدنامسازی ِ صاحب حق و اتهامات رنگارنگ به اینجانب از سوی سرکیس ِشان و هواریون سوسیالیست باسمه ای و طرفداران لغو مالکیت (صرفا از دیگران) و پرسوناژهای نازی پشت پرده و معجون دیگری به نام عسگری که هر دو در آغاز ِ روند ِ سامانگیری ِ لاکپشتوار ِ کارها خود را سرپرستان آثار احمد شاملو تاخت زدند آیندهی کار موزه را البته که کمتر به تردید افکند!!؟ آنان حتا در روزنامهها به تیتر درشت نگاشتند ( فرزندان شاملو از من و آیدا ارث و میراث می خواهند)
اختلاص ، جعل، تطمیع ، زدوبند ، ایجاد ممنوعیت انتشار، سنگاندازی حرفهای در راه بنیاد شاملو، کندی در نشر آثاری چون کتاب کوچه، توافقنامههای عجولانه و غیر قانونی به قصد خموشسازی اعتراضهای احتمالی و گشاده دستیهای موقت برای حفظ صدارت ِ لغزنده ، ایفای نقش قربانی در حملهی فانتاستیک ِ فاشیستهای زنستیز در ملودرامی که در دل ِ مساواتیان ِ باسمهای و فمینیستهای دَر ِمَشکی قند و شاخهنبات آب کند در کارناوال ِ لوس ِ : "- چه نشستهاید مجوسان بر گردهی قاتلان ِ لاکتاب به قلعهی فردیس و افتخار ملی درتاختهاند!"
ابراز نگرانی برای پخش شدن دیگ و بادیه و همزمان خبر کردن برخی اشخاص برای پخشکردن دیگ و بادیه بر اساس امانتداری و قابلمهای که حتما به ناحق رواست چون به صاحب حق خطاست! مبارزه با قانون زیر بیرق دفاع از نظم و قانونمداری!
بحثهای محفلی با شخصیتهای موزهای در غیاب شاعری که زخمش از آن بدر تمام بود و به دلیل همین حضورشان آژیر بالای موزهاش نصب کرده بود! جهل خواننده ، گربه خانه گی ، مارکسیست وطنی ، عروس هزار داماد....!
توافقها و توافقنامههای حتما پُراساس حتما بیرون پرده های کشیده با حضور ِ همهی حضار! دستورات سرپرستانه ی ادبی ِ خانمان بر نیندازی که توانایی مدیریت میراث نوشتاری شاعر را به دست بلهوسانهی چند تخم ِ کُرچ ِ کرجی به تاراج نداده است. و حال نیز تعجبی ندارد که زیر تیغ اتهام همان سیروس شاملو است به بدنام کردن برخی نویسندگان و هنرمندان صرفا به این دلیل ساده که وی سقوط سریع صدارت لغزندهی حضرتشان را پیشگویی فرموده است! یا به این دلیل ساده که برخی واقعیتها مثل گرز ِ هفتمنی به ملاج ِ عوام نافریب ِ مظلومنانما فرورفته است! چرا که من گفته ام شاملو حرفهای بیضایی و گلشیری را غیر قابل فهم میدانست. به همین دلیل ساده و با همین خبر ِ برابر اصل گناهی نابخشوده کردهام و حقم این است که ادارهی فرهنگ و ارشاد ِ سرکیس ِشان برای من مجوز پخش صادر نفرمایند و کتاب نقد آثار شاملو را در استکهلم عقیم فرمایند و مثلا عسگری در حرکتی مذبوحانه زیر سایت من کاربیت منفجر کند یا چیزی از این دست! این هم نوعی عقوبت وبلاگ نویسی در شرایط دموکراسی است! تازه اسم این کار ِ دلسوزانهشان، آگاهی دادن به خلایق ِ هرچه لایق است نه پیشنهاد ِ خفقان و ممنوعیت کلام! این هم حتما نوعی دموکراسیاست که شاملو شبهای مهتابی به گوش حساسی میخوانده است ورنه این ستاره بازی چیزی بدهکار وراث نیست!
( ادامه دارد)
| |||||||
|
| |||||||
| حرفهايی از سر ناگزيری |
|
مسئله به سالها پيش برميگردد كه تصميم گرفتم آثار شاعر و هر چه را که بويی از آن نازنين در خود داشت، حفظ کنم و خانهام به همان صورت که با شاملو در آن ميزيستيم به يادگار بماند برای مردم و دوستارانش. به جاي سهم فرزندان شاملو از ماترک نيز، مبلغ تعيين شده را به آنها بپردازم. اين امر بارها در جلساتی با حضور فرزندان، دوستان، وکلا و ناشران مطرح شد. آقاي سياوش شاملو اين پيشنهاد را پذيرفتند. بنابراين من طی سال ۷۹ تا ۸۴ در چند نوبت مبالغی به ايشان پرداختم و خرداد ۸۰ نيز ليستی کامل و تفکيک شده تهيه کردم که در آن تمام وسايل شخصی شاملو، آثار او، هدايا و آثار هنرمندان که در خانهی ما امانت بود (با ذکر نام هديه دهندگان) به روشنی مشخص شده بود. کپی اين ليست را به جناب سياوش و سيروس شاملو و چند تن از وکلا دادم. متأسفانه جناب سياوش به رغم دريافت مبلغی حتا بيش از سهم خود، در شهريور ۸۳،برای تقسيم ماترک شکايتی عليه من به دادگاه تسليم کردند و عنوانهای هديه و امانت را از آن ليست حذف کرده، ليستی بدون تفکيک و مشخصه را به عنوان فهرست اموال پدر به دادگاه ارائه دادند.
آیدا شاملو ------------------------------------------------------------------------------ پاسخ حضرتشان از بارگاه احتمالا منکران دولت موقت شان خواهد آمد سیروس شاملو |
| ||||
| ||||
|
از شیفتهگی اغراقآمیز شما هم مفتخرم هم برایم اسباب تاسف است. متاسفم چون شما همهی حقیقت را ندیدهاید و با آن زند گی نکرده اید و صرفا در ابرهای وهم و واژه قدم بر میدارید و تصور می کنید آدم یک تنه میتواند در مقابل این همه اوباش ادبی و بیادبی شمشیر بگرداند و همه مگسها را به یک عربده از دور ِ نان ِخامه ای ی بامداد پَر دهد.
نکند متصورید در این مملکت قطرهای قانون و حق و حقوق تقسیم می شود و قضات فکور نشستهاند بدون نظر کردن به سرنخ اسکناس به ناله های مدعی گوش کنند؟ در مورد سرنوشت تلخ کتاب کوچه و آثار دیگر شاعر با شما همعقیده ام و موشکافی شما را در زدو بندها تایید می کنم. بله این صحیح است که در کار . قانونی جلوه دادن دزدی ها سعی و کوشش چندین ساله به خرج داده شده و همه چیز را به مدد جراید و رسانه های فروخته شده منعکوس جلوه داده اند .مرا هم واقعا در قضاوتها عصبی و تندخو کرده اند که مجبور شدم بجای اعتراض به این مگس ها به خرد و خمیر کردن نان خامه ای بامداد دست بزنم. این کار واقعا به نفع سارقین تمام شد ولی کلاه را شما در این بی قضاوتی قاضی کنید و روشن بفرمایید چه باید کرد. آیا باید همه ی حرفها را زد !
شما هم باید اعتراف کنید این حقیقت ها نوعی یاسین به گوش طرفداران غزل نیست!
در موتور جستجو وبلاگی یافتم که در آن از اینجانب نام برده شده است :
http://shamlo-shamlo.blogfa.com/
با کلیه مطالب و نظرهای این وبلاگ مخالف نیستم اما چون بی دلیل از من نامی برده شده و مرا به کم کاری در مورد آثار احمد شاملو متهم کرده است در آینده به این
مطالب پاسخ خواهم داد.
تغییر و تبدیل ِ برخی مفاهیم
متوقف ماندن کتاب کوچه گذشته از سهلانگاری احتمالی ِ برخی مراجع ِ مقلد در ستاد ِ شاعرانه و تملک ِ کورکورانهای که به هرحال در جامعه بطور اغراق آمیزی نهاد گرفته است دلایل محکم تری دارد.
تاخیر ِ عمرانه ی انتشار این اثر توسط خود شاعر پیشینی و باعث رنج سترگی بود که درپایان این راه ِ سخت کاهنده ، به گور ِِ تاریک بُرد. او هرچند چو اسفندیار بر برخی واقعیتها چشم فروبسته بود اما این تملک کورکورانه ی معاصر را که از ظلمت درون ِ مقلدانش حکایت داشت به چشم می دید و سخت نگران سرنوشت آثارش بود اما برای رفع این مشکل چاره ای نداشت. ریش و قیچی را دست آرایشگر خودفریب داده بود و متوقع شینیون و مدل ِ گیسوی آلاگارسون نبود. به لسان روشن ِ کوچه ( مار را در آستین خویش اسکان داده بود ) یا چیزی در این حدود.
در زمان حیات شاعر، مشکل اصلی بایگانی و پارکینگ ِ چندین ساله ی کتاب کوچه در انبار وزارت ارشاد بود و حال که نوع کالاهای انبارداری تغییر کرده و بیشتر ترجیح میدهند کتاب های بازمانده گان شاعر را بی دلیل انبار کنند چه دلیلی مگر تملک کورکورانه ی مقلدان شاملو میتواند تاخیرانتشار کتاب کوچه را توجیه کند؟
نمیتوان اتهاماتی را که ناشر و مولفان خردسال ِ کنونی ِ کتاب کوچه ردو بدل میکنند را خالی از واقعیت قلمداد کرد.
نشر مازیار معتقد است همکار سابق شاملو در تکمیل مجلدات پیآمد، به کتاب کوچه آب بسته و آن را با اغلاط و اشتباهات فراوانی حجیم کرده است و ادامه چاپ کتاب بدون همکاری متخصصان دیگری که انحرافات چند جوان ِ کم سن و سال اما علاقه مند را اصلاح کند میسر نیست. از سوی دیگر ناشر متهم شده است که کم کم با دست بردن به اثر ِ آماده ی چاپ به مولف تبدیل شده است. بهر حال این ره به ترکستان است و خواننده ی منتظر را قانع نخواهد کرد.
من معتقدم بعد از مرگ شاملو برخی واژه ها از بستر کلاسیک معانی خود خارج شده و بطور غریبی به عکس خویش تبدیل شده و به همین دلیل است که کتاب کوچه و مجموعه های دیگر ِ واژگانی به بحران می خورند. برای به چراغ افکندن این تغییر ِِ مفهوم ِ واژه ها برخی مثال ها ضروری ست:
تغیییر و تبدیل واژه ی ( مسئولیت ) به (مسمومیت)
سرپرستی به زرپرستی
دفتر به بنگاه
نظارت به فضاحت
فرهنگ به خرچنگ
موزه به حوزه
نوپایی به دمپایی
مولف به محرٌف
و
من ِ بیطرف به اوی ِ ناخلف
و در چنین شرایطی نباید توقع داشت کتاب کوچه به کتاب ِ کو؟ و چگونه تبدیل نشود.
منتظر مقاله جدید باشید زیر عنوان ِ :
داستان بزن بزن های کتاب کوچه دلبخواه
مخاطب ممکن!
با پوزش از شما این وبلاگ بخاطر فشردهگی کار ِ تحقیق بر روی اشعار مولانا جلالالدین بلخی تا مهر ماه به روز نخواهد شد. برای حصول اطلاع از مقالههای جدید وبلاگهای زیر همچنان فعال خواهند بود:
با مخاطب ناممکن
با همان قطاری که رفتم و برگشتم و رفتم، حالا دارم برمیگردم با این فرق که شنیدم علیرضا و قمرالزمان مردهاند. چند ریگی توی وبلاگ قراضام که حالا شده قیلگنچهی ِ درافشانی ِ منورالفکران ادبی و زنجیرزنان هنر ملی و فحاشان میهنی! برای دراز به دراز شدن علیرضا مینویسم تا بعدآ در برگردان نامههاشان از دراز به دراز شدن اینجانب بنگارند که : ـ خدابیآمرز بیچاک و دهن بود ، لیفه را که میکشید صغیر و کبیر در نه بدترآباد کوچ میفرمودند. فکر میکرد ما ملت اجازه می دهیم دنیا جای گوزیدن حرف حق باشد!
چارپای ظریفی در ستون نظرات نگاشته است: ـ تو از احمد شاملو انتقاد میکنی تا مشهور بشوی!!
چارپا جان! شهرت ِ منفی اگر به درد تو خورد به درد من هم می خورد! مثل بقالی که سر گذر فریاد کند ماست من ترش است در حالیکه ماست او از همه شیرینتر بوده است. ولی هر چند قرن یک بار لازم است فرشتهای چون من و تو پیدا شود که به بغالهای فیلسوف نشان دهد نوع دیگری از ماست هم هست که چرخ بادپای لبنیات ِ ِ فرهنگ ملی را لنگ میکند و آن ماست ِ احتمالا ترش است تا امر ، جماعت را تسخیر نکند که خدای ناکرده تصور بفرمایند صرفا در این دیار ماست شیرین در قدح در حال چشمک میباشد!! از محاسن دیگر تحریری ترمز بریده در رد ِ گلوکز و اسید لاکتیک ادبیات ِ روغنی یکی هم حس ِ خوشایند خودسوزیست تا سیگارهای بدبوشان را با تنات روشن کنند که در غیر این صورت نمی فهمیم چرا اینقدر تنهاییم و از هم دوریم ما و مخاطبان.
من باورهایم را می نویسم. من باورهای خودم را می سوزم برای من نتیجه مهم نیست چون نتیجه همواره منفیست چون پرداختن به نتیجه یعنی چرخش قلم و اوراق بهادارنویسی و آشغال نویسی . سیر ِ حرکت همواره به قهقراست با سرعت مافوق روشنی. وهر جا که گاهی مافوق روشنیست ، ظلمت مطلق تنهاییست. و اما مخاطب ِ غیر ممکن.
پشت ویترین من که از این یه بعد حرف مادر بزرگم را می پسندم که فارسی شدهی ِ اسامی لاتین را استفاده میفرمود: پشت بیترین ِ من ، ماستهای ترش ردیف شده و اول از همه خودم که ثمرهی توعی ماست بندی و ماستمالی ِ ادبی هستم هرچند بغایت شیرینترم ، ادیبی که ادیب نیست و بیادبی ادبیپرداز هم هست که در قدح ِ استرلیزه ....ده ، ماست و ترمزش بریده و خوانندهی شیرهای ِ شیرخواره هاچ مانده که ( چگونه مصرفاش کنم ابن گونه شاملو را که انسان را بجای اشرف مخلوقات اشپل ِ مخروجات شناسایی کرده؟ ).
کودک جان! ماست ترش را نه می شود خورد نه می توان دور ریخت. نه می توانی تناولاش کنی که دیر هضم و پدردرآر است و نه می توانی در خفقانگیری قره قوروتاش کنی و توی پیتات بچپانی! پشت آن بیترین ( مادر بزرگی شدهی ویترین) ماستهای ترش شما ادبیاتچیهای قراضهنویس همه کیسه شده که الحق روی قرهی اینجانب را دوغ فرمودهاند!
به سبیل هیتلری سرهنگ حیدر شاملو که ترکان انطاکیه را بی دلیل به سزای اعمالشان می رساند سوگند که این اعتراف هم نیست! خودزنیست از هزینهی گزافی که برای ادبیات ملی پرداختیم. من و مادرم، آیدا و خواهرم، فرزندانم و دیگران.
مَدیدی در ایتالیا پای در گل شدم. صفحهی کامپیوترم (رایانه!!!!) چپاندرقیچی میزد و همین هم باعث شد جمعی بارگاهطلب به این نتیجه برسند که شاید تهمتها و تحریفها و کُتل کشی از تمثال شاملوی بزرگ نتیجه بخش بوده است! گفتند بعد از شاملو بزرگ این چقله را موسادی باباش کنیم و از طریق معرفیاش به عنوان ساواکی . ساوامایی و جاسوسی ِ قوم زولوزولو منزوی و از میدان به درش کنیم ، که نشد!
گفتند به تهدید و فحاشی در روسپینامهها زبانش را ببندیم که دیدند این زبان در سکوت هم به ریش آزادی ادعائی حضرات ِ بنی آدمیشان کرکر میکند.
گفتند در حال ماستمالی ِ حق اش بگوییم حقاش را از فلان وزارتخانه میگیرد و این مورد هم در بارهی شخصی که هفده اثرش در گلوی مادامالعمر اکرهی لیفهکش گیر کرده است کارساز نشد.
اولا بزرگی شاملو به سایز گردن و شعارهای پشت کامیونی نبود به ذوق ادبی منحصر به فردی بود که در او میجوشید. مزخرفاتی چون عقدهی فروخوردهی موسیقی هم در کار نبود. آدمی که عقده فروخوردهی موسیقی دارد از ضرب گرفتن پشت پیت نفت و لگن رختشویی شروع میکند نه از دستور زبان پارسی! خب این نابغهی بیتردید دوران گاهی هم بدش نمیآمد برخی استعدادها را به تمسخر بگیرد. من که دیگر از قلیان شعور و استعداد شما کاسه داغتر از آشها در چپاندر قیچی کردن واقعیتهای بر زبان جاری شده تعجبی نخواهم کرد، حتا فشارم هم بالا نمی رود. مجابام کردید مرگ و زیستن شما دردی از ادبیات دوا نمیکند!
شاملو مثل من و تو هاملتوار میان وسوسهی بودن و شدن درجدال بود. وحشت او از مرگ، مرگ چندش آور بخاطر نابسامانی حیات بود، دوزخی که شما روشناش میدارید ورنه چرا شاعران باید از کسب زندگی آسوده به طلب فنای زود هنگام سقوط کنند. بحث همین است. چرا در این مرداب لاشعری که به ضرب همت خویش پرداختهاید اعصاب شاعر نباید چپاندر قیچی بزند؟ اتفاقا ترس و اضطراب طبیعی ترین تاثیر ممکن در نبود هوای تازه است و شما همین حقوق اندک را از شاعر خود دریغ میدارید. اضطراب حقوقی انسانیست اما شما قهرمانپرستان آن را ننگ بتوارهها و اساطیر پوشالی خود دانستهاید. جایی که آتش است سوختن حق است.
شما شاملو را به اسطورهای تهی از حس و واکنش بدل کردهاید. موعظهگری چون زیگفرید غزل در جنگ با دیوهایی که شما به خواب میبینید و در واقعیت بیداری توان رودروریی با آن را در خود نمیبینید. عزیزم آشیل ادبیات معاصر شما و نه مرد ِ خلاصهای که منش میشناسم حتا پاشنهای زخمپذیر هم ندارد.
اما انسانی از پوست و عصب چون شاعری که در معبر بادهای ناگوار و عصر اضطرابها سپری میکند مگر وحشت و ترس چه چیزی را قسمت خویش کرده است؟ چرا شاعر باید از قبض برق و آب و تلفن وحشت کند؟ آیا این بخاطر دنیاییست که ما ساختهایم یا این که بهتر است وانمود کنیم شاعر نمیترسد و با گرز بزرگی برای روزگار بیعدالت شیشکی میبندد.
حال دارید روشنتر می فهمید چه کسی به شخصیت زمینی شاعر توهین کرده است. من از وحشت مرگ در جان هر لحظهی شاعر حرف میزنم. جانی که ذره ذره شاهد زوالاش بودهام و شما خرافاتچیها به جهالت محض از مردهزندهکردنها و موعظات میگویید. حلاج من چنان به ترسهای زمینی من نزدیک است که با من لبالب است و در تراز شعرش در بندابند تنم جریان روزمره دارد و شاعر شما شاملوییست پر دروغ و حلاجی که چندان بر تخته سنگ عبادت خویش ایستاد که چهار کیلو روغن از اندامش بر تخته سنگ چکید. شمس ِ مرا در چاه انداختند و شمس ِ شما سر بریده را برداشت و تا تبریز دوید! مولانای من در غربت و انزوای محض تنهایی مُرد و مولانای شما را هزاران نفر تا گورستان تشییع کردند. قبول کنید بتوارههای عصر جاهلیت ِ مدرن مدل خوبی است برای این که شما از روی آن اشخاص با استعداد را قالببندی کنید. در سرپناهی که میتواند صد کودک حلبیاباد را سرپناه دهد تنها خودنویس شاعر را ملاقات کنید. شما هرگز به تحقق آرمانهای شاعرانه اهمیتی ندادهاید. شما خوانندهی دمدمی، مرا و اعقاب مرا گول زدهاید و به راهی رفتهاید که در آن هرچه ناحقیقت است به دنیای غزل دهن کجی میکند. شاعر شما گفت قفل افسانه است اما شما قفلها را به حقیقتهای محض روزینه بدل کردهاید و جرنگ جرنگ ِ گوش خراش دسته کلیدهاتان گوش فلک را کر کرده است. این شما هستید که به شاعرتان توهین کردهاید. شما پشیزی برای حرفهای او اهمیت قايل نبودهاید. در خفا کروکر به شعرهای دردش خندیدهاید. شما کتاب های شعر را وزن میکنید. پیش هم چُسی میآیید. شاعر خود را به آن قلهای بردهاید که سقوطش حتمیست. او را به آن عرشی بردهاید که کابوسهای همارهی شعرش بود. او را به آن هیولایی بدل کردید که احمد شاملو انگشت اتهام تاریخ بر جباریتاش نهاده بود. به نام او توقیف میکنید و به نام او زبان میبرید و از او چماق می سازید برای زدن به سر هر تجربهی نوآوری و تفاوت و آزادهگی.
عزیزم این تو بودی آن جانوری که هر جا پای می نهاد گیاه از رُستن تن می زد. شاعر گیاهیست که در این مرداب میروید و تو آن را خشک کردهای و در قفسه لعنتیات چپانده ای و یادت رفته است و از یاد برده ای که میثاقی داشتهای و آن تعهد ِ انطباق شعر به زندهگی ست. از یاد بردهای که نمونهای داری که باید خودت را به او تبدیل کنی نه او را به آرزوهای دم دستت. شعر را چو دستمال ... به مصرف رساندهای رفیق! نه! ای کاش با اتهام دیگران تو آزاده شوی. تویی که به آرمانهای شعر، به خودت و مردمات دروغ گفتهای.میبینی چقدر بیفایده است افسانهپردازی کنی و جار بزنی که پسر وسطی شاعر دو مامور حصر وراثت به خانهی شاملو برده است! حتا قد و قواره و شماره کفش و باسن مامور را هم به یاد داری! نمی دانم با این فانتزی چرا ذرهای از شعرها را نفهمیدهای. به همین دلیل است که گفتهام شعر بینتیجه است چون خوانندهای که تويی چیزی بینتیجه است شعر با حضور تو به تعالی تبار انسانی دهن کجی میکند! تو تنها به شاملو توهین نکردهای تو به تبار بلند عظمت انسان شاعرانه تِرّ زدهای و من آمدهام کوکات بزنم!
زین قدحهای صُوَر کم باش مست
تا نباشی بتتراش و بتپرست
عشق بر مرده نباشد پایدار
عشق را بر حََیّ ِ جانافزای دار.
اما چه کسی کلام شاعر را به گوش جان میگیرد. شاملو جایی گفت جهان را عدهای اوباش هدایت می کنند. او ترسید به زبان بیاورد که شما خوانندهی یلخی ِ غزل تنورجهنمی اوباش ِ عالم را باد می زنید.
در ایران در سوئد و در اقیانوسیه و آمریکا و کره مریخ شما هفت خط ها روی کاناپه لم داده اید و شعر شاملو را به هزار زبان دنیا مثل شربت بابونه قبل از خواب به مصرف میرسانید. واژه های شعرش را که چون خون رگانش قطره قطره بر کاغذ چکانده را مروری میکنید تا پلکهای تمساحی گرم و سنگین شود تا فردا دوباره برای دریدن آن که دریدن نمیتواند خودتان را آماده کنید. شما اخلاق گرگهای سرحد را دارید. هرکه اول چرت بزند دریده خواهد شد! شاعر میترسید به شما رک و راست بگوید انسان والای شعرش نیستید. او میدانست، من هم میدانستم، شما هم میدانید چه گوهری هستید.
حال چال دهانیتان بدانجا رسیده است که مدعی شعر دوستی و دفاع از شاعر خویشاید! شما که به آرمانهای شعر پشت کردهاید و همه چیز را به سخره میگیرید. دلم میسوزد که شاملو شارلاتانهایی چون شما را به عرش خدایی برده است که مگر سود ننگین خویش خدایی را بنده نیستید.
شما هرگز شاعرانه نزیسته اید و عمرتان گنداب لاشعریست. شما دشمنان قسم خوردهی شعر و شاعری هستید و حضورتان نفی هر حرف دلانه است. به خود بنگرید، شما کجای تاریخ ایستادهاید.
شعرهای شاملو برای شما زیاد است. در قد و قواره و اندازهی ذهن شما نیست. به همان دامبول دیمبول و اینورش کجه بزار نیگاش کنم بچسبید و دم از شعرزیستن نزنید. مولانا از دست شما به قونیه پناه برد و به پسرش هم فارسی یاد نداد! نیما پس پشت سفید کوه در دم ودود و خاکستر منقل پناه گرفت و فرزندش را از شعر پرهیز داد. شاملو از این که فرزندش ادبیات فارسی مرتکب میشود خودش را هرگز نبخشید! می گفت نتیجهی این ممارست تنها دیسک گردن است!
بگذارید حد اقل یک شاعر محض نمونه داشته باشید که قبل از مرگ ده سالی شما را به باد فحش و بدوبیرا نگرفته باشد! شاملو چنان از شما دلگیر بود که خیلی زود به آرمانهای خلقیاش شک کرد. روی ِ از ما بهتران سیبا باز کرده بود!
روشن است که شعر به واقعیت نمی رسد چرا باید در این یونجهزار دنیا جز صدای جویدن آوای دیگری پژواک کند.
باید شاملو را از این عرش باسمهای به خاک آورد. زیرا پای شاملو بر خاک بود نه روی ابرهای آلودهی ذهن شما. شاملو زمینی بود مثل من و مثل من برای به دست آوردن ترحم شما برای مجال کوچک لبخندی از شما به فروخوردن حقیقتها میپرداخت. می خواست در کنار شما جماعت زندهگی کند و همین زندهگی که شما قانونش کردهاید فروخوردن حقیقتها را می طلبید. باید انسان را مقام و مرتبتی می دادی و بادش می کردی، کهکشانی و خداییاش می کردی. و این درد مضاعف است. حال بهتر میفهمم چه کسی جز مخاطب ناممکن به آرمانهای شاعرانه خیانت کرده است.
شما هرگز به تحقق آرمانهای شعر اهمیتی ندادهاید. بزرگترین کوشش شما در ساختن دنیایی بهتر انطباق هرچه سریعتر با کثافت جهان کنونی بوده است. شما در شاهراه و کاروان بلند غزل دنده عقبی رفتهاید! گذاشتهاید این کار را دیگران برای شما انجام بدهند. اریک هرملین را بخاطر تحقیق جهانیاش روی اشعار فارسی در کنج تیمارستان سوئد زنجیر میکنید و آن دیگری را ساعتها جلوی جوخه اعدام برپا میدارید و هنگام مرگ آنها را چون هواداران نزهت و پاکی سنگشان را به سینهی کفتری می زنید. احمد شاملو حق داشت از شما بترسد. این منطقیترین واکنش یک آدم عاقل در شرایط بحران است. اگر از شما نمی ترسید باید جایگاه ملی را هرچه زودتر ترک میکرد. هرچند او هرگز به جایگاه ملی نظری نکرد اما شما چنان دور و برش را گرفتید که امر بر این شاعر آزاده نیز مشتبه شود. شما آزادیخواهترین آزادی دهندگان را به بزرگترین جباران تبدیل میکنید. شما دست به سینهگان شیطان را هم درس می دهید چه رسد شاعران را. شما هرگز برای تحقق دنیای شعر تره هم خرد نکردهاید. شعر برای شما نوعی تفاخر و گندهگوزی و تجارت است و حرف مفت.
شاملو گفته است لعنت به خوانندهی بد اما نگفت خواننده ی بد در رقمهای میلیاردی روی کرهی زمین به خربندهگی عمر میبرد. با شما تعارف داشت. از شما میترسید چون روحش را میجویدید. اما فراموش نکنید شاملو هرگز برای شما شعری نسروده است. شاملو برای آن منی شعر سروده است که عمرش را در راه تحقق آرزوهای شاعرانه به باد داده است. احمد شاملو شعر و فریادش را با کمان واژه در کهکشان رها کرده شاید روزی کسی از آنجا رد شود و این استمداد زمینی را دریابد.
درک شعر شاملو در آن بلندایی تحققمی پذیرد که شما در پیچ و خم اول دامنهاش شلوار اتوکشیدهتان را زعفرانی کردهاید!
شعر بلند شاملو قربانیانی نا دیدنی بر جای گذاشته است که شما موذیان حتا توان تصورش را هرگز نداشتهاید.
شعر شاملو فریاد رهایی انسان است. انسانی که آزادی را تجربه میکند. شما آزادی را تنقیه میفرمایید.
من اما با شعر او گاهی زیستهام (ارتباط تخمکی را ندیده بگیریم) راه من نیز بزرو ِ طاعت و بندهگی نبود
من نیز بودم
اما از شدن به سیلاب شما تن زدم
نه شکلی بودم میان اشکال
که ویژه و یگانه با خویش
و معنایی دارم
اکنون
در
بیکران اختیار خویش
من هستم
بُریده و با خود
یک شاکی
بر تراز ِ قراض اتهام ِ شما
اما گوی را عاقبت شما بردید در این بازی نابرابر
زیرا هرگز
قضاوتی در کار نبوده است.
نخواستید قضاوتی در کار باشد
وگفت:
فردا که فروشدم در خاک ِ خونالود تبدار
تصویر مرا به زیر آرید از دیوار
تصویر مرا به زیر آرید از دیوار خانهام
و....
بیاویزیدش
دیگر بار
واژگونه
رو به دیوار!
و
من همچنان میروم
با شما
برای شما
برای شما که این گونه دوستتارتان هستم.
- پاسخ به شاعر، زندانی مضاعف است.-
باروهایی برکشیدهاید تا دستی را نباشد بر دستی و آغوشی نماند در آغوشی. فرزند این خفقان است که می نالد. لابد باید هیچ نگویم ورنه هرگز دیگر عشق
لابد باید هرگز نگوید هیچ
شاعر
ورنه هرگز به عشق تن ندهد مرد!
نسیمی که ابرهای قطرانی را بروبد ، اما ، مانعی بر این نسیم هست. پس او پیراهن پشمین صبر بر زخم های خاطره پوشاند و بتهایش را شکست تا فرش پای تنها مخاطب ممکن کند و چه کند صبح اگر گوریست تاریک که از آن نمی روید زهر بوتهای جز ندامت با هستهی تلخ تجربهیی در میوه ی سیاهش؟
اما مخاطب ناممکن پبش از خفتن مدام در گورستان، شاعر خویش را سالها پیش در کوچه ی بارانی رها کرده است.
حریق قلعهی خاموش مردم
شباش دامن گرفت و صبحدم سوخت!
شاعر این گونه که عاشقانه با شما به زندهگی ایستاده جرعه جرعه شوکران تلخ مرگ را به سالیان در کاسهی شکستهی آرمانها سر کشیده است.
و این گفتم حکایت نسلی از شاعران ِ قربانیست که دیگر نسلهای پی آمد را برای قربانی شدن وسوسه نمیکند!
او پرواز نکرد
کبوتربازان
او پرپر زد!
در پس دیوارهای سنگی حماسههایش همه آفتابها غروب کردند. آن سوی جهان ِ شعر، جهانی خالی و بیجنبش و بیجنبنده تا ابدیت گسترده بود. و این موریانههایی ممکن که شعر را چون ستون چوبی بارگاه عاشقانه می جوند و اکنون به موش مردهگی از فروریزی این عمارت تعجب میکنند!
آری جز فرزندانش و پدر و مادرش... شما نیز در این تاریکی مقصرید چرا که او به هرچه با ماست به هر آنچه پیوندی با ما داشته است نفرت میکند:
از فرزندان و
از پدرش
از آغوش بویناک شما و
از دستهاتان که دست او را
چه بسیار از سر خدعه فشرده است.
میبینید که شاعران هرگز پیوندی با شما نداشتهاند. از او چه ساختهاید؟ شاعری که به کودک پنج سالهی خویش نیز نفرت می کند و او را هم چو فرزند اسماعیل به قربانگاه شعر خویش میبرد. شما به تماشای قربانی بیگانهای آمدهاید که شاملوست و منم. چگونه چنین مردی می تواند به عشق تودهها برگردد مگر این که تمام این نفرتش از شوری عاشقانه باشد چرا که او میخواست پدرش و فرزندانش و جهان را دوست بدارد و چون شما طبیعی زندهگی کند اما شما وانمود کردید که فراسوی عشق کوچک خانهی کوچکاش عشقی بزرگ را تجربه کند. عشقی که در کوچه است. عشقی که زهر بوتهی ندامتی بود با هستهی تلخ تجربهیی در میوه ی سیاهش. عمر شاملو را سوزاندید و با این حیله به سقف و سفره پارهی کوچک خود چسبیدید تا پایتان را دارز کنید و شاملو بخوانید و اسم فرزند پر شده از شکلات و پیتزاتان را نیما و بامداد بگذارید. شما این گونه آرمانها را زنده نگهداشتهاید. او را در شب تیره رها میکنید تا به پیسوز فکسنی خود بچسبید.
این ظلمت
این ظلمت است
خالی سرد را از عصارهٔ مرگ میآکند و در پشت حماسههای پر نخوت
مردی تنها
بر جنارهی خود میگرید.
پس بس کنید این اشک تمساح را بر جنازهی شاعران. بگذارید آنان بر جنازهی خویش بگریند. شما پای بر زمین بمانید اما بدانید این خاک از گلهایی که شاعرانتان بودهاند پر است و گام که بر میدارید جمجمهی امیدی را له میکنید.
و دریغا
شما حامیان و شناگران ماهر ِ سطح غزل را خوب میشناسم من.
مقاله فوق در حال تصحیح و تدوین دائمی ست از گرفتن نمونه خودداری کنید!
پیام نوروزی وبلاگ:
از نوروز امسال این وبلاگ به نظرهای خواننده گان صرفا از طریق پست دلکترونیک
پاسخ خواهد گفت
شاملو به بسیاری از کسان در صحنه سیاست و ادب و گسترهی جهانی اعتقاد نداشت از جمله:
فردریک نیچه
لوئیس بونوئل
لوئی آرمسترانگ
نلسون ماندلا
فیدل کاسترو
مائوتسهتونگ
تارکوفسکی
کشلوفسکی
آندره مارلو
مارتین هایدگر
سورن کیرکگارد
هربرت مارکوز
ساموئل بکت
سیمون دوبوار
و
در حوزه داخلی....
احمد گلشیری
بهرام بیزایی
محرجویی
براهنی
خانلری
دولت آبادی
آل احمد
بهآزین
و ..............
جمع نویسندهگان ِ مونث
به نظر او قاچاقی در لیثت بودند!
باقی واقعیتها بماند برای عاینده.
